Giới thiệu chung
Trong kho tàng văn hóa dân gian, cũng như ca dao, tục ngữ v.v… câu đố là một bộ phận quan trọng được lưu truyền rộng rãi trong dân chúng. Câu đố là một loại sáng tác dân gian phản ánh các sự vật và hiện tượng của thế giới khách quan theo lối nói một đằng, hiểu một nẻo. Là một phương tiện đặc biệt để nhận thức và kiểm tra nhận thức các sự vật và hiện tượng của thế giới khách quan - phần lớn là các sự vật và hiện tượng có liên quan đến công việc lao động và sinh hoạt hằng ngày của người lao động ở nông thôn - câu đố cũng là nguồn tài liệu giúp chúng ta tìm hiểu đời sống và thế giới quan của dân chúng trong những thời kỳ lịch sử nhất định.
Nói chung, câu đố là một hình thức miêu tả và kể chuyện ngắn gọn. Câu đố giống tục ngữ về tính cô đúc, về sự cân đối, nhịp nhàng và giàu âm thanh, nhịp điệu. Trong câu đố, ta thấy có mặt hầu hết các thể thơ dân tộc có trong ca dao như lục bát, lục bát biến thể, các thể văn, thơ thất ngôn, bát cú v.v… Hình tượng trong câu đố cũng rất sinh động, hấp dẫn nhờ nghệ thuật miêu tả trực tiếp hình dáng của những sự vật định đố. Ngôn ngữ câu đố thể hiện lối nói dí dỏm mang tính ẩn dụ nhân dân lao động.
Câu đố góp phần nâng cao kiến thức con người bằng cách phát triển trí thông minh và tài quan sát của họ. Tri thức trong câu đố là những tri thức thực tiễn mà người lao động rút ra được trong quá trình tiếp xúc và quan sát các sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan.